Karayolları Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ile kullanımındaki alanların idaresi, uzun yıllar boyunca 30.05.2018 tarihli Yönetmelik hükümlerine göre yürütüldü. Ancak uygulamada karşılaşılan tereddütler, yeni ihtiyaçlar ve mevzuattaki gelişmeler sonucunda bu Yönetmelik yürürlükten kaldırılarak 15.01.2026 tarihli yeni Yönetmelik yayımlandı.
Yeni Yönetmelik, ilk bakışta eski düzenlemenin devamı gibi görünse de, ayrıntılara inildiğinde önceki metinde hiç bulunmayan çok sayıda yeni hüküm ve yaklaşım değişikliği içerdiği görülmektedir. Bu yazıda, 2026 Yönetmeliğini esas alarak, “eskisinde böyleydi – yenisinde böyle” şeklinde karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılacaktır.
1. Amaç ve Kapsam: Genel Çerçeveden Ayrıntılı Düzenlemeye
2018 Yönetmeliğinde amaç maddesi daha genel tutulmuştu. Taşınmazların, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen kamu hizmetlerini aksatmayacak şekilde değerlendirilmesi esas alınmış; ancak bu değerlendirmenin hangi işlemleri kapsadığı açıkça sayılmamıştı.
2026 Yönetmeliğinde ise bu yaklaşım terk edilmiştir. Satış, devir, trampa, irtifak hakkı tesisi, kiralama, kullanma izni, ecrimisil ve tahliye işlemleri tek tek sayılarak düzenlemenin kapsamı netleştirilmiştir. Böylece idarenin hangi işlemleri bu Yönetmelik çerçevesinde yürüteceği açık ve tereddütsüz hale getirilmiştir.
➡️ Bu ayrıntılı sayım, 2018 Yönetmeliğinde yoktu.
2. Tanımlar: Eksik Kavramlardan Sistematik Yapıya
2018 Yönetmeliğinde tanımlar sınırlıydı. Özellikle uygulamada sıkça karşılaşılan bazı kavramlar ya hiç tanımlanmamış ya da dolaylı ifadelerle geçilmişti. Örneğin;
- Ecrimisil,
- Fuzuli şagil,
- İdarenin kullanımındaki alanlar,
gibi kavramlar açık ve detaylı biçimde tanımlanmamıştı.
2026 Yönetmeliğinde ise bu eksiklikler giderilmiştir.
Ecrimisil ve fuzuli şagil kavramları ayrıntılı şekilde açıklanmış, idarenin mülkiyetindeki taşınmazlar ile kullanımındaki alanlar net biçimde ayrılmıştır. Ayrıca;
- Yük aktarma merkezleri,
- Otoyol hizmet tesisleri,
- Yol geçiş izni,
gibi kavramlar ilk defa tanım altına alınmıştır.
➡️ Bu kavramların büyük bölümü 2018 Yönetmeliğinde hiç yer almıyordu.
3. Komisyonlar: Aynı Yapı, Daha Net Yetki
Her iki Yönetmelikte de Taşınmaz Değerlendirme Komisyonu bulunmaktadır. Ancak;
2018 Yönetmeliğinde bedel tespit süreci “Bedel Tespit Komisyonu” üzerinden yürütülmüş, bu komisyonun raporlarının geçerlilik süresi ve yenilenmesi konusunda sınırlı açıklamalar yapılmıştır.
2026 Yönetmeliğinde ise bu yapı “Kıymet Takdir Komisyonu” olarak yeniden düzenlenmiş, raporların bir yıl geçerli olacağı, yenilenmesi gerektiği hâller ve bedelin düşmesi durumunda izlenecek yol ayrıntılı şekilde hüküm altına alınmıştır.
➡️ Raporların geçerlilik süresi ve bedelin düşmesi hâli 2018 Yönetmeliğinde bu açıklıkta düzenlenmemişti.
4. İdarenin Kullanımındaki Alanlar: En Büyük Değişim Burada
Belki de 2026 Yönetmeliğinin en önemli farkı, idarenin kullanımındaki alanlara ilişkin ayrıntılı düzenlemelerdir.
2018 Yönetmeliğinde bu alanlar için genel bir çerçeve çizilmiş; kullanma izni ve kiralama mümkün kılınmıştı. Ancak hangi alanların hangi amaçlarla kullanılabileceği net değildi.
2026 Yönetmeliği bu belirsizliği ortadan kaldırmıştır. Özellikle;
- Köprü ve viyadük altı alanların kiraya verilmesi,
- Fiilen yapım çalışması devam eden kesimlerin şantiye sahası olarak kullanılması,
- Elektrikli araç şarj istasyonlarının kurulması,
açıkça düzenlenmiştir.
➡️ Bu kullanım türlerinin tamamı 2018 Yönetmeliğinde yer almıyordu.
5. Bedel, Kira ve İrtifak: Oranlar Netleşti
2018 Yönetmeliğinde bedel tespitine ilişkin hükümler bulunmakla birlikte, alt ve üst sınırlar sınırlı şekilde düzenlenmişti.
2026 Yönetmeliğinde ise;
- İrtifak hakkı bedelinin taşınmaz bedeline oranı,
- Kira bedellerinin alt sınırları,
- Kullanma izni bedellerine ilişkin esaslar,
daha net ve bağlayıcı şekilde belirlenmiştir.
➡️ Bu oranların önemli bir kısmı 2018 Yönetmeliğinde açıkça yer almıyordu.
6. Tahliye ve Ecrimisil: Detaylı ve Yaptırım Odaklı
2018 Yönetmeliğinde tahliye ve fuzuli işgale ilişkin hükümler bulunmakla birlikte, uygulamada yol gösterici ayrıntılar sınırlıydı.
2026 Yönetmeliğinde ise;
- Tahliye süresine rağmen boşaltılmayan taşınmazlar için ecrimisil,
- Tahliye süresinin bitiminden sonra uygulanacak günlük ceza,
- Hukuki sürecin başlatılması,
açıkça düzenlenmiştir.
➡️ Bu yaptırım detayları 2018 Yönetmeliğinde bu kapsamda yer almıyordu.
Sonuç: 2026 Yönetmeliği Ne Anlama Geliyor?
2026 tarihli Yönetmelik, 2018 düzenlemesini tamamen terk eden bir metin değildir. Ancak;
- Daha ayrıntılı,
- Daha uygulama odaklı,
- Daha az yoruma açık,
bir yapı ortaya koymuştur.
Özellikle idarenin kullanımındaki alanlar, köprü–viyadük altı kiralamaları, elektrikli araç şarj istasyonları, ecrimisil ve tahliye süreçleri gibi başlıklarda getirilen yeni hükümler, 2026 Yönetmeliğini önceki düzenlemeden belirgin biçimde ayırmaktadır.
Kısacası; 2018 Yönetmeliği çerçeve çiziyordu, 2026 Yönetmeliği ise uygulamayı tarif ediyor.
Yönetmeliğin tam metnine Resmî Gazete’den veya Mevzuat Bilgi Sisteminden ulaşabilirsiniz.
